Η ελληνική διασπορά αριθμεί εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Γερμανία, Αυστραλία, Καναδάς, Ηνωμένες Πολιτείες και πολλές ακόμη χώρες φιλοξενούν οικογένειες που διατηρούν μέχρι σήμερα στενούς δεσμούς με την Ελλάδα. Πολύ συχνά όμως, όταν επέρχεται ο θάνατος ενός συγγενικού προσώπου, οι κληρονόμοι έρχονται αντιμέτωποι με μια πραγματικότητα εντελώς διαφορετική από αυτή που είχαν φανταστεί.
Η αποδοχή μιας κληρονομίας στην Ελλάδα δεν αποτελεί μία απλή υπογραφή σε συμβολαιογραφικό γραφείο. Ιδιαίτερα όταν οι κληρονόμοι κατοικούν μόνιμα στο εξωτερικό, ανακύπτουν συχνά νομικά, φορολογικά και διοικητικά ζητήματα που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και σωστό συντονισμό.
Η εμπειρία μας από τη διαχείριση διεθνών κληρονομικών υποθέσεων δείχνει ότι τα προβλήματα επαναλαμβάνονται σχεδόν πάντα. Η έγκαιρη αναγνώρισή τους μπορεί να εξοικονομήσει σημαντικό χρόνο, χρήμα και κυρίως να αποτρέψει πολυετείς δικαστικές διαμάχες.
1. Δεν είναι γνωστό ποια ακριβώς ακίνητα ανήκαν στον θανόντα
Το πρώτο πρόβλημα εμφανίζεται ήδη από το αρχικό στάδιο.
Οι περισσότεροι κληρονόμοι γνωρίζουν μόνο όσα τους είχαν αναφέρει προφορικά οι γονείς ή οι παππούδες τους.
«Υπάρχει ένα χωράφι στο χωριό.»
«Έχουμε ένα σπίτι στην Ελλάδα.»
«Υπήρχε κάποτε ένα οικόπεδο.»
Στην πράξη όμως διαπιστώνεται πολλές φορές ότι:
- υπάρχουν περισσότερα ακίνητα από όσα γνώριζε η οικογένεια,
- ορισμένα έχουν ήδη μεταβιβαστεί,
- άλλα δεν ανήκαν ποτέ στον θανόντα,
- ενώ για κάποια δεν υπάρχουν καθόλου τίτλοι.
Γι’ αυτό ο πλήρης έλεγχος προηγείται οποιασδήποτε αποδοχής.
2. Δεν υπάρχουν συμβόλαια
Σε πολλές οικογένειες τα συμβόλαια έχουν χαθεί εδώ και δεκαετίες.
Άλλοτε δεν γνωρίζει κανείς σε ποιον συμβολαιογράφο είχαν συνταχθεί και άλλοτε δεν είναι σαφές εάν μεταγράφηκαν ποτέ.
Η αναζήτηση των τίτλων απαιτεί έρευνα σε:
- Υποθηκοφυλακεία,
- Κτηματολογικά Γραφεία,
- συμβολαιογράφους,
- αρχεία μεταγραφών,
- παλαιές δικαστικές αποφάσεις.
3. Το Κτηματολόγιο εμφανίζει διαφορετική εικόνα
Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου:
- το ακίνητο εμφανίζεται ως Αγνώστου Ιδιοκτήτη,
- εμφανίζεται σε διαφορετικό πρόσωπο,
- δεν έχει ανοίξει ποτέ κτηματολογική μερίδα,
- υπάρχει λάθος εμβαδόν,
- υπάρχουν γεωμετρικές αποκλίσεις.
Η διόρθωση τέτοιων σφαλμάτων συχνά απαιτεί δικαστική διαδικασία.
4. Οι φορολογικές δηλώσεις δεν συμφωνούν με την πραγματικότητα
Κατά τον έλεγχο διαπιστώνονται αρκετές φορές σοβαρές αποκλίσεις μεταξύ:
- Ε9,
- Ε2,
- τίτλων ιδιοκτησίας,
- Κτηματολογίου.
Ένα ακίνητο μπορεί να δηλώνεται ως εκμισθωμένο χωρίς να εμφανίζεται στο Ε9.
Άλλο μπορεί να υπάρχει στο Ε9 χωρίς να έχει δηλωθεί ποτέ στο Κτηματολόγιο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις διαπιστώνεται ακόμη και πλήρης απουσία φορολογικής δήλωσης για ακίνητα σημαντικής αξίας.
5. Ο γάμος ή τα οικογενειακά γεγονότα δεν έχουν δηλωθεί στην Ελλάδα
Πρόκειται για πρόβλημα που εμφανίζεται πολύ συχνά σε κατοίκους εξωτερικού.
Έχουν υπάρξει περιπτώσεις όπου:
- ο γάμος τελέστηκε μόνο στο εξωτερικό,
- τα παιδιά γεννήθηκαν στο εξωτερικό,
- το διαζύγιο δεν καταχωρήθηκε ποτέ στην Ελλάδα,
- ο θάνατος δεν δηλώθηκε στα ελληνικά ληξιαρχεία.
Όλα αυτά δημιουργούν πρόσθετες διαδικασίες πριν ακόμη ξεκινήσει η αποδοχή.
6. Υπάρχουν ακίνητα που αποκτήθηκαν χωρίς συμβόλαια
Στις παλαιότερες γενιές δεν ήταν σπάνιο να αποκτώνται ακίνητα:
- από προίκα,
- από άτυπες οικογενειακές συμφωνίες,
- από χρησικτησία,
- από παλαιές διανομές.
Οι περιπτώσεις αυτές απαιτούν ιδιαίτερη διερεύνηση.
7. Υπάρχουν περισσότεροι κληρονόμοι από όσους γνώριζε η οικογένεια
Η ύπαρξη δεύτερου γάμου, τέκνων από προηγούμενες σχέσεις ή διαθηκών που δεν ήταν γνωστές μπορεί να αλλάξει εντελώς την εικόνα της κληρονομικής διαδοχής.
Για τον λόγο αυτό προηγείται πάντοτε πλήρης έλεγχος της οικογενειακής κατάστασης και των ληξιαρχικών στοιχείων.
8. Οι κληρονόμοι δεν διαθέτουν ελληνικό Α.Φ.Μ.
Η έκδοση ελληνικού Α.Φ.Μ. αποτελεί συνήθως το πρώτο πρακτικό βήμα.
Παράλληλα εξετάζεται εάν απαιτείται:
- φορολογικός εκπρόσωπος,
- ειδικό πληρεξούσιο,
- έκδοση ελληνικών πιστοποιητικών,
- μετάφραση αλλοδαπών εγγράφων.
9. Η διαχείριση μπορεί να γίνει χωρίς συνεχή ταξίδια
Πολλοί κάτοικοι εξωτερικού θεωρούν ότι θα πρέπει να ταξιδέψουν επανειλημμένα στην Ελλάδα.
Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό δεν είναι απαραίτητο.
Με σωστό σχεδιασμό και κατάλληλα πληρεξούσια, μεγάλο μέρος της διαδικασίας μπορεί να ολοκληρωθεί εξ αποστάσεως.
10. Η βιαστική αποδοχή είναι πολλές φορές το μεγαλύτερο λάθος
Το σημαντικότερο λάθος είναι η υπογραφή αποδοχής χωρίς προηγούμενο έλεγχο.
Η αποδοχή κληρονομίας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μία τυπική διαδικασία.
Απαιτεί:
- έλεγχο τίτλων,
- έλεγχο Κτηματολογίου,
- φορολογικό έλεγχο,
- διερεύνηση διαθηκών,
- αξιολόγηση πιθανών οφειλών,
- έλεγχο των πραγματικών δικαιωμάτων του θανόντος.
Η σωστή προετοιμασία προστατεύει τόσο την περιουσία όσο και τους ίδιους τους κληρονόμους.
Παράδειγμα από τη δικηγορική μας πρακτική
Το γραφείο μας εκπροσώπησε πρόσφατα οικογένεια κατοίκων Αυστραλίας, η οποία θεωρούσε ότι η κληρονομία περιοριζόταν σε δύο αγροτεμάχια. Ο ενδελεχής έλεγχος αποκάλυψε ότι υπήρχαν επιπλέον ακίνητα, διαφορετικές φορολογικές δηλώσεις, τίτλοι που δεν είχαν μεταγραφεί, καθώς και ακίνητο που εκμισθωνόταν χωρίς να εμφανίζεται πλήρως στη φορολογική εικόνα της αποβιώσασας. Παράλληλα, χρειάστηκε να προηγηθεί η τακτοποίηση ληξιαρχικών στοιχείων και η έκδοση ελληνικού Α.Φ.Μ. για τους κληρονόμους. Με συντονισμένες ενέργειες ολοκληρώθηκε ο έλεγχος της περιουσίας και σχεδιάστηκαν τα επόμενα βήματα, ώστε η αποδοχή της κληρονομίας να γίνει με ασφάλεια και χωρίς μελλοντικές εκκρεμότητες.
Συμπέρασμα
Οι διεθνείς κληρονομικές υποθέσεις δεν αντιμετωπίζονται με έτοιμες λύσεις. Κάθε υπόθεση έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες και απαιτεί συνδυασμό γνώσεων κληρονομικού, εμπραγμάτου, φορολογικού και κτηματολογικού δικαίου. Η έγκαιρη νομική καθοδήγηση και η σωστή προετοιμασία αποτελούν το κλειδί για την ασφαλή ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Το δικηγορικό μας γραφείο αναλαμβάνει τη συνολική διαχείριση κληρονομικών υποθέσεων κατοίκων εξωτερικού, με ιδιαίτερη εμπειρία σε υποθέσεις που αφορούν την Αυστραλία, τη Γερμανία και άλλες χώρες της ελληνικής διασποράς. Από τον αρχικό έλεγχο της περιουσίας έως την ολοκλήρωση της αποδοχής κληρονομίας και τη διόρθωση κτηματολογικών ή φορολογικών εκκρεμοτήτων, παρέχουμε ολοκληρωμένη νομική υποστήριξη με στόχο την προστασία των δικαιωμάτων των εντολέων μας.
